ભરૂચ જિલ્લાના આમોદ નજીકથી પસાર થતા નેશનલ હાઇવે-64 પર મંગણાદ ગામ પાસે આવેલી ક્રિષ્ના હોટલ નજીક દુર્ગંધયુક્ત પ્રવાહી ઢોળાવાની ઘટનાએ જાહેર સુરક્ષા અને જોખમી પદાર્થોના પરિવહન સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. હેઝાર્ડસ વેસ્ટનું પરિવહન કરતું હોવાનું જણાવાતા GJ-27-V-4732 નંબરના વાહનમાંથી બે બેગ પડી જતાં તેમાં રહેલું પ્રવાહી હાઇવે પર ફેલાયું હતું.
જાહેર માર્ગ પર આ રીતે પ્રવાહી ઢોળાવાની ઘટનાને પગલે સ્થળ પર અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. જો વાહનમાં જોખમી રાસાયણિક પદાર્થ લઈ જવામાં આવતો હતો, તો તેને સુરક્ષિત રીતે લઈ જવાની વ્યવસ્થા કેટલી સચોટ હતી, તે તપાસનો મહત્ત્વનો વિષય બન્યો છે.
પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, પ્રવાહીમાંથી તીવ્ર દુર્ગંધ આવતી હોવાની અને કેટલાક લોકોને આંખ તથા નાકમાં બળતરા જેવી તકલીફ અનુભવાઈ હોવાની ચર્ચા સામે આવી છે. ઘટનાની જાણ થતાં સ્થાનિકોએ 112 પર ફોન કરી પોલીસને જાણ કરી હતી. જંબુસર પોલીસની ટીમ સ્થળ પર પહોંચી સંબંધિત વાહનને કસ્ટડીમાં લઈ તપાસ શરૂ કરી હતી. જોકે, વાહનમાં કયો પદાર્થ હતો અને ઢોળાયેલું પ્રવાહી ખરેખર હેઝાર્ડસ કેમિકલ વેસ્ટ હતું કે અન્ય કોઈ પદાર્થ, તેની હજી સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. તેથી GPCBની લેબોરેટરી તપાસનો રિપોર્ટ આ મામલે નિર્ણાયક બની શકે છે.
સૌથી ગંભીર સવાલ એ છે કે જોખમી પદાર્થોનું પરિવહન થતું હોય ત્યારે બેગ કે પેકિંગમાંથી પ્રવાહી બહાર ન નીકળે તેની પૂરતી તકેદારી રાખવામાં આવી હતી કે નહીં? વાહન પાસે જરૂરી દસ્તાવેજો અને પરવાનગીઓ હતાં કે નહીં? પરિવહન માટેના નિયમોનું પાલન થયું હતું કે નહીં? આ તમામ મુદ્દાઓની નિષ્પક્ષ તપાસ થવી જરૂરી છે. સ્થાનિક સ્તરે GPCB દ્વારા આવા વાહનોને ડિટેઇન કરવાની કાર્યવાહી અંગે પત્ર મોકલાયો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. જો આવું હોય, તો સંબંધિત સૂચનાઓનો અમલ થયો હતો કે નહીં તે પણ તપાસવું જરૂરી છે. બીજી તરફ, હાઇવેની વચ્ચે બે બેગ પડી રહેતાં વાહનચાલકો માટે જોખમ ઊભું થયું હતું અને ટ્રાફિકમાં અવરોધ સર્જાયો હોવાની માહિતી છે. રાત્રિ દરમિયાન અથવા ઝડપી ગતિએ પસાર થતા વાહનચાલકને બેગ દેખાય નહીં અને અકસ્માત સર્જાય તો જવાબદારી કોની રહે? જાહેર માર્ગ પર જોખમી પદાર્થ ઢોળાયા બાદ સ્થળને તાત્કાલિક સુરક્ષિત બનાવવું, વાહનવ્યવહારને નિયંત્રિત કરવો અને પ્રવાહીના સ્વરૂપને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય સફાઈ કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે. આવા બનાવોમાં માત્ર વાહન કબજે કરવાથી જ સમગ્ર જવાબદારી પૂર્ણ થતી નથી.
મળતી માહિતી મુજબ, વાહનનો ડ્રાઇવર વાહન સ્થળ પર મૂકીને ચાલ્યો ગયો હોવાનું પણ જાણવા મળ્યું છે. આ બાબતની પણ પોલીસ દ્વારા ખરાઈ થવી જોઈએ. ડ્રાઇવર સ્થળ પરથી કેમ ગયો, વાહનમાં કયો માલ હતો અને પરિવહનના અંતિમ સ્થળ સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા શું હતી, તેવા સવાલોના જવાબ તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. હવે સૌથી મોટી જવાબદારી GPCB અને પોલીસની છે. માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી પૂરતી ન રહે, પરંતુ પ્રવાહીના નમૂનાની વૈજ્ઞાનિક તપાસ, વાહનના દસ્તાવેજોની ચકાસણી, જવાબદાર વ્યક્તિઓની ઓળખ અને નિયમભંગ થયો હોય તો કાયદેસરની કાર્યવાહી થવી જોઈએ. સાથે જ હાઇવે પર ઢોળાયેલા પ્રવાહીની યોગ્ય સફાઈ અને જાહેર સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવાયાં હતાં કે નહીં તેની પણ સ્પષ્ટતા થવી જોઈએ. હાલ સમગ્ર મામલો તપાસ હેઠળ છે અને લેબોરેટરી રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ પ્રવાહીની ઓળખ તથા તેની સંભવિત હાનિકારકતા અંગે સ્પષ્ટતા થઈ શકશે. પરંતુ આ ઘટનાએ એક મૂળભૂત સવાલ ચોક્કસ ઊભો કર્યો છે—જાહેર માર્ગ પર શંકાસ્પદ દુર્ગંધયુક્ત પ્રવાહી ઢોળાય અને લોકોની સુરક્ષા સામે જોખમ ઊભું થાય, ત્યારે જવાબદાર તંત્ર કેટલી ઝડપથી અને અસરકારક રીતે કાર્યવાહી કરે છે? હવે સ્થાનિકોને માત્ર તપાસની જાહેરાત નહીં, પરંતુ હકીકત બહાર આવે અને જવાબદારી નક્કી થાય તેની રાહ છે.
Author: Yasin Diwan
સમાચાર તેમજ જાહેરાત આપવા માટે સંપર્ક કરો : 9574469023