વાગરા: સાયખા GIDCમાં NK PIGMENT INDUSTRIESની ચીમનીમાંથી ઘાટા પીળા ધુમાડાના ગોટેગોટા! GPCBની નજર સામે પ્રદૂષણનું તાંડવ કે તંત્રની રહેમનજર?

ભરૂચ જિલ્લાના વાગરા તાલુકાની સાયખા GIDCમાં ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. સાયખા GIDCના રોડ નંબર 30 પર પ્લોટ નંબર DP-24 ખાતે આવેલી NK PIGMENT INDUSTRIESની ચીમનીમાંથી એકદમ ઘાટા પીળા રંગના ધુમાડાના ગોટેગોટા નીકળતા હોવાની ઘટના સામે આવી છે. ચીમનીમાંથી નીકળતા આ અસામાન્ય રંગના ધુમાડાએ ઔદ્યોગિક એકમોની પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે જવાબદાર તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઊભા કર્યા છે. ઉદ્યોગોના વિકાસના નામે હવા અને પર્યાવરણ સાથે ચેડાં થઈ રહ્યાં હોય તો તેની જવાબદારી આખરે કોની? ચીમનીમાંથી નીકળતા ઘાટા પીળા ધુમાડામાં કયા પ્રકારનાં રસાયણો કે હાનિકારક ઘટકો રહેલા છે, તે અંગે હાલ કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. આથી ધુમાડાના નમૂના લઈ તેની વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવી અત્યંત જરૂરી છે. ધુમાડાનો રંગ જોઈને જ તેમાં ચોક્કસ ઝેરી રસાયણો હોવાનો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં, પરંતુ આવો અસામાન્ય ધુમાડો દેખાતો હોય ત્યારે સંબંધિત વિભાગ દ્વારા તાત્કાલિક તપાસ થવી જોઈએ. જો આ ધુમાડામાં હાનિકારક તત્ત્વો હોવાનું સામે આવે, તો તેની અસર કામદારો, આસપાસના વિસ્તારો અને સ્થાનિક પર્યાવરણ પર કેટલી પડી રહી છે, તેની પણ તપાસ થવી અનિવાર્ય છે.સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું ઉદ્યોગોને ઉત્પાદન કરવાની છૂટ સાથે હવામાં જે ઇચ્છે તે છોડવાની પણ છૂટ મળી ગઈ છે? પર્યાવરણના નિયમો માત્ર કાગળ પર જ રાખવાના છે કે તેનો અમલ જમીન પર પણ થવાનો છે? જો કોઈ ઉદ્યોગમાંથી નિયમો વિરુદ્ધ ઉત્સર્જન થતું હોય, તો તેની સામે કાર્યવાહી કરવાની જવાબદારી ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડની છે. ત્યારે NK PIGMENT INDUSTRIESની ચીમનીમાંથી નીકળતા આ ઘાટા પીળા ધુમાડા અંગે GPCB દ્વારા સ્થળ તપાસ કરવામાં આવી છે કે નહીં, ઉત્સર્જનના નમૂના લેવામાં આવ્યા છે કે નહીં અને કંપનીના પ્રદૂષણ નિયંત્રણના સાધનો કાર્યરત છે કે નહીં, તેવા સવાલોના જવાબ જાહેર થવા જોઈએ. સાયખા GIDCમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણની વ્યવસ્થા કેટલી અસરકારક છે, તે પણ તપાસનો વિષય છે. જો ઉદ્યોગોમાંથી શંકાસ્પદ ઉત્સર્જન થતું હોવા છતાં સમયસર તપાસ અને કાર્યવાહી ન થાય, તો તે માત્ર તંત્રની કામગીરી સામે સવાલ નથી, પરંતુ પર્યાવરણની સુરક્ષા માટેની સમગ્ર વ્યવસ્થા સામે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. શું તંત્ર માત્ર ફરિયાદની રાહ જોતું રહેશે કે પછી પોતાની જવાબદારી સમજીને સ્વયં સ્થળ પર પહોંચશે? કોઈ ઉદ્યોગકારને નિયમો કરતાં ઉપર રાખી શકાય નહીં અને કોઈપણ પ્રકારના દબાણ કે પ્રભાવથી પર્યાવરણના કાયદાઓ નબળા પડવા જોઈએ નહીં.હવે સવાલ એ પણ છે કે GPCB દ્વારા આવી ઘટનાઓ સામે માત્ર કાગળ પર તપાસ અને નોટિસની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે કે પછી ખરેખર પરિણામલક્ષી પગલાં ભરાશે? જો તપાસમાં પર્યાવરણના નિયમોનો ભંગ સાબિત થાય, તો જવાબદાર એકમ સામે કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. જરૂરી હોય ત્યાં સુધી ઉત્સર્જન નિયંત્રણની વ્યવસ્થા સુધારવા આદેશ આપવા, નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા અને કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવા તંત્રએ ખચકાવું ન જોઈએ. હવે જનતાને આશ્વાસન નહીં, જવાબ જોઈએ! NK PIGMENT INDUSTRIESની ચીમનીમાંથી નીકળતા ઘાટા પીળા ધુમાડાની સત્તાવાર તપાસ ક્યારે થશે? નમૂનાઓના અહેવાલ ક્યારે જાહેર થશે? GPCBના અધિકારીઓ સ્થળ પર ક્યારે પહોંચશે? અને જો નિયમોનો ભંગ સામે આવે, તો જવાબદારો સામે કાર્યવાહી ક્યારે થશે? સાયખા GIDCમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણના નિયમોનો કડક અમલ થાય અને લોકોના આરોગ્ય તથા પર્યાવરણની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત થાય તે સમયની માંગ છે. હવે જોવાનું એ છે કે તંત્ર આ ગંભીર સવાલોનો જવાબ કાર્યવાહીથી આપે છે કે ફરી એકવાર બધું કાગળ પર જ પૂરું થઈ જાય છે!