ભરૂચ: કાસદમાં સરકારી કાંસના ખોદકામે વિવાદનો વંટોળ, 1.5 મીટરની મંજૂરી સામે 5 મીટરથી વધુ ઊંડાઈએ ખોદકામ થયાનો ખેડૂતોનો ગંભીર આક્ષેપ, માટીના વેચાણ અને રોયલ્ટીનો હિસાબ તપાસવા કલેક્ટર સમક્ષ રજૂઆત..

ભરૂચ તાલુકાના કાસદ ગામમાં સરકારી કાંસની સફાઈ અને ખોદકામની કામગીરી હવે ખેડૂતો અને ગ્રામ પંચાયત વચ્ચે વિવાદનું કેન્દ્ર બની છે. પાણીના નિકાલની સમસ્યાના ઉકેલ માટે હાથ ધરવામાં આવેલી આ કામગીરી સામે કાસદ અને મહુધલા ગામના ખેડૂતો મેદાનમાં ઉતર્યા છે. ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે સરકારી મંજૂરીની શરતોને નેવે મૂકીને નિયત મર્યાદા કરતાં અનેકગણું ઊંડું ખોદકામ કરવામાં આવ્યું છે. એટલું જ નહીં, ખોદકામમાંથી નીકળતી પીળી માટીના મોટા જથ્થાના પરિવહન અને વેચાણને લઈને પણ અનેક સવાલો ઊભા થયા છે. આ મામલે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોએ જિલ્લા કલેક્ટરને લેખિત આવેદનપત્ર પાઠવી સમગ્ર કામગીરીની નિષ્પક્ષ તપાસ અને જવાબદારો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, કાસદના સરપંચ ઇમરાન પટેલે ખેડૂતોના તમામ આક્ષેપોને પાયાવિહોણા ગણાવી કાયદેસરની મંજૂરી બાદ જ કામગીરી થઈ રહી હોવાનું સ્પષ્ટ કર્યું છે. આમ, એક તરફ ખેડૂતોની ગંભીર ફરિયાદો અને બીજી તરફ ગ્રામ પંચાયતનો બચાવ વચ્ચે હવે તંત્રની તપાસ નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. મંજૂરી 1.5 મીટરની અને સ્થળ પર 5 મીટરથી વધુ ઊંડાઈ? ખેડૂતોના આક્ષેપથી સવાલો ઊભા: ખેડૂતો દ્વારા કલેક્ટરને કરવામાં આવેલી રજૂઆતમાં સૌથી ગંભીર મુદ્દો ખોદકામની ઊંડાઈનો છે. ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારી કાંસમાં માત્ર 1.5 મીટરની ઊંડાઈ સુધી ખોદકામ કરવાની શરતી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. પરંતુ સ્થળ પર પાંચ મીટરથી પણ વધુ ઊંડાઈ સુધી ખોદકામ કરવામાં આવ્યું હોવાનો તેમનો આક્ષેપ છે. જો આ આક્ષેપ સાચા સાબિત થાય તો મંજૂરીની શરતોનું પાલન થયું છે કે નહીં તે તપાસવાનો ગંભીર વિષય બને છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે કાંસની સફાઈ અને પાણીના નિકાલના નામે મંજૂર મર્યાદા કરતાં વધુ ખોદકામ થયું હોય તો તેની જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ. આખરે મંજૂરીમાં દર્શાવેલી ઊંડાઈ કેટલી હતી અને વાસ્તવિક કામગીરી કેટલી થઈ છે, તેનો જવાબ સ્થળ પરની સત્તાવાર માપણીથી જ મળી શકે તેમ છે.એક હજારથી વધુ ડમ્પર માટી બહાર ગઈ હોવાનો દાવો, પ્રતિ ડમ્પર રૂ.10 હજારના વેચાણનો આક્ષેપ: ખોદકામમાંથી નીકળતી પીળી માટીના જથ્થા અને તેના વેચાણને લઈને પણ ખેડૂતો દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. આવેદનપત્રમાં કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, પ્રતિ ડમ્પર આશરે રૂ.10 હજારના ભાવે પીળી માટી ચાવજ, ઉમરાજ સહિતના વિસ્તારોમાં પહોંચાડવામાં આવી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં એક હજારથી વધુ ડમ્પર માટીનું પરિવહન થયું હોવાની પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે. જો આ આંકડા સાચા હોય તો કુલ માટીના જથ્થા, તેના પરિવહન, વેચાણ અને સરકારી રોયલ્ટીની ગણતરી કરવી અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. જોકે, માટીનું વેચાણ થયું હોવાના આક્ષેપો અને તેની સાથે જોડાયેલા નાણાકીય વ્યવહારો અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ સામે આવી નથી. તેથી માટી ક્યાંથી કેટલી નીકળી, ક્યાં લઈ જવામાં આવી અને તેના માટે કઈ મંજૂરી કે રોયલ્ટી ભરવામાં આવી છે તેની તપાસ થવી અનિવાર્ય છે.ફળદ્રુપ ખેતીની જમીન સામે જોખમની ભીતિ, ખેડૂતોને વિશ્વાસમાં લીધા વિના કામગીરી થયાની ફરિયાદ : કાસદ અને મહુધલા ગામના ખેડૂતો માટે આ વિવાદ માત્ર માટીના ખોદકામ પૂરતો સીમિત નથી. ખોદકામના સ્થળની આસપાસ આવેલી ફળદ્રુપ ખેતીની જમીનને નુકસાન થવાની ભીતિ પણ ખેડૂતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. તેમના મતે, કાંસમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ ઊંડા ખાડા ઊભા થવાથી જમીનનું ધોવાણ થવાની સાથે આસપાસનાં ખેતરોની જમીન પર પણ તેની વિપરીત અસર પડી શકે છે. ખેડૂતોનો એવો પણ આક્ષેપ છે કે આટલી મોટી કામગીરી હાથ ધરતા પહેલાં અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને વિશ્વાસમાં લેવામાં આવ્યા નહોતા. પાણીના નિકાલ માટે કામગીરી જરૂરી હોય તો પણ તેની આડઅસર ખેતીની જમીન પર ન પડે તેની તકેદારી રાખવી સંબંધિત તંત્રની જવાબદારી બને છે.ખેડૂતોની કલેક્ટર સમક્ષ માંગ: કામગીરી અટકાવો, સંયુક્ત ટીમ બનાવો અને સ્થળ પર જ માપણી કરો: સમગ્ર મામલે ખેડૂતો દ્વારા જિલ્લા કલેક્ટર સમક્ષ ખોદકામની કામગીરી તાત્કાલિક અટકાવી મામલતદાર, જિલ્લા ભૂસ્તરશાસ્ત્રી અને અન્ય સંબંધિત અધિકારીઓની સંયુક્ત ટીમ મારફતે સ્થળ તપાસ કરાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે. મંજૂરીના દસ્તાવેજો અને તેમાં નક્કી કરાયેલી શરતોની ચકાસણી કરવામાં આવે, ખોદકામની વાસ્તવિક ઊંડાઈ માપવામાં આવે તેમજ અત્યાર સુધીમાં કેટલો માટીનો જથ્થો બહાર કાઢવામાં આવ્યો છે તેનો સત્તાવાર હિસાબ તૈયાર કરવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરાઈ છે. આ ઉપરાંત, માટીના પરિવહન અને વેચાણની વિગતો, રોયલ્ટીની ચુકવણી તથા સરકારી નિયમોનું પાલન થયું છે કે નહીં તેની પણ તપાસ કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી છે. ખેડૂતોની હાજરીમાં સ્થળ પંચનામું કરી ફોટોગ્રાફ્સ અને વીડિયો સહિતના પુરાવા નોંધવામાં આવે તથા ગેરરીતિ સાબિત થાય તો જવાબદાર વ્યક્તિઓ સામે દંડાત્મક અને કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી પણ માગ કરવામાં આવી છે.સરપંચ ઇમરાન પટેલનો બચાવ: ગ્રામ પંચાયતના ઠરાવ અને સરકારી મંજૂરી બાદ જ કામગીરી! ખેડૂતોના આક્ષેપો વચ્ચે કાસદ ગામના સરપંચ ઇમરાન પટેલે સમગ્ર મામલે પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતાં તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ગ્રામ પંચાયતના ઠરાવ બાદ ખાણ-ખનીજ વિભાગ અને મામલતદારની કાયદેસરની મંજૂરી મેળવીને જ ખોદકામની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે. ગામમાં લાંબા સમયથી પાણી ભરાવાની સમસ્યા, ગટર ચોકઅપ થવી અને ખેડૂતોનાં ખેતરોમાં પાણી ઘૂસી જવાની સ્થિતિ સર્જાતી હોવાથી પાણીના યોગ્ય નિકાલ માટે આ કામગીરી જરૂરી બની હતી. ગ્રામજનોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જ ખોદકામ શરૂ કરવામાં આવ્યું હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. વધુ પડતી ઊંડાઈએ ખોદકામ થયું હોવાના આક્ષેપોને પણ તેમણે નકારી કાઢ્યા છે. વધુમાં, ખાણ-ખનીજ વિભાગ દ્વારા સ્થળ તપાસ અને માપણી કરવામાં આવી હોવાનું પણ સરપંચે જણાવ્યું હતું.હવે સવાલ તંત્રની પારદર્શિતા અને તપાસની વિશ્વસનીયતાનો કાસદનો આ વિવાદ હવે માત્ર ખેડૂતોની ફરિયાદ કે સરપંચના બચાવ સુધી સીમિત રહ્યો નથી. એક તરફ ખેડૂતો મંજૂર મર્યાદા કરતાં વધુ ખોદકામ, માટીના જથ્થા અને રોયલ્ટી અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સરપંચ સરકારી મંજૂરી અને જાહેર હિતમાં કામગીરી થઈ હોવાનું જણાવી રહ્યા છે. બંને પક્ષના દાવાઓ વચ્ચે સાચી હકીકત બહાર લાવવાની જવાબદારી હવે જિલ્લા વહીવટી તંત્રની છે. જો કામગીરી નિયમ મુજબ થઈ હોય તો સત્તાવાર મંજૂરી, માપણી અને માટીના જથ્થાનો હિસાબ જાહેર કરીને શંકાઓ દૂર થવી જોઈએ. જ્યારે મંજૂરીની શરતોનો ભંગ કે અન્ય કોઈ ગેરરીતિ સામે આવે તો જવાબદારો સામે કાર્યવાહી થવી જોઈએ. પાણીના નિકાલના નામે ખેતીની જમીનને નુકસાન ન થવું જોઈએ અને સરકારી મિલકતમાંથી નીકળતા માટીના જથ્થા અંગે કોઈપણ પ્રકારની અનિયમિતતાને અવકાશ ન મળવો જોઈએ. હવે જોવાનું એ રહેશે કે કલેક્ટર કચેરી આ રજૂઆતને કેટલી ગંભીરતાથી લે છે અને સ્થળ તપાસના અહેવાલમાં ખેડૂતોના આક્ષેપો સાચા સાબિત થાય છે કે સરપંચનો બચાવ યોગ્ય ઠરે છે.