નહેર વિભાગની પાપે ધરતીપુત્રો પાયમાલ: આમોદ તાલુકાના કેરવાડા-દેણવા કેનાલમાં તંત્ર દ્વારા કોઈ પણ પ્રકારના આયોજન વગર ક્ષમતા કરતા વધુ પાણી છોડવામાં આવતા કોલવણા અને ઈટોલા ગામ વચ્ચેના ખેતરોમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. છેવાડાના ગામો સુધી પાણી પહોંચાડવાની લ્હાયમાં સિંચાઈ વિભાગે મધ્યમાં આવતા ખેતરોની સુરક્ષાને નેવે મૂકી દીધી છે. કેનાલની લાંબા સમયથી સફાઈ કરવામાં ન આવતા, કચરો અને ઝાડી-ઝાંખરાને કારણે પાણી અવરોધાયું હતું અને પરિણામે આશરે 8 થી 10 જેટલા ખેતરોમાં પાણી ફરી વળ્યા છે. ખેડૂતોના મોં સુધી આવેલો કોળિયો છીનવાઈ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, જેના કારણે સ્થાનિક ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
પડતા પર પાટું, સફાઈના અભાવે ખેડૂતો પાયમાલ : તંત્રની આ ભયાનક લાપરવાહીને કારણે ખેડૂતોની હાલત ‘પડતા પર પાટું’ જેવી થઈ ગઈ છે. એક તરફ મોંઘા ભાવના બિયારણ અને ખાતરનો ખર્ચ કરીને મહામુસીબતે પાક તૈયાર કર્યો હતો, ત્યાં બીજી તરફ કેનાલના પાણીએ ખેડૂતોની આખી સીઝન નિષ્ફળ બનાવી દીધી છે. જો સિંચાઈ વિભાગે સમયસર કેનાલની સફાઈ કરાવી હોત, તો આજે ખેતરો તળાવમાં ફેરવાયા ન હોત. ખેડૂતો આક્ષેપ કરી રહ્યા છે કે વહીવટી તંત્રની આ અણઘડ નીતિને કારણે તેઓ આર્થિક પાયમાલી તરફ ધકેલાયા છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે નિંભર તંત્ર આ નુકસાનીનો સર્વે કરી ખેડૂતોને વળતર આપશે કે પછી દર વખતની જેમ હાથ અધ્ધર કરી દેશે.
ધરતીપુત્રોના નસીબ પર પાણી ફેરવતું તંત્ર, ક્યાંક ટીપું નથી તો ક્યાંક જળબંબાકાર! : ખેડૂત જેને પોતાની જીવાદોરી સમાન માને છે તે નહેર આજે તંત્રની અણઘડ નીતિને કારણે આફત બનીને વરસી રહી છે. નહેર વિભાગની ગુનાહિત બેદરકારીને કારણે આજે ધરતીપુત્રો પાયમાલ થવાના આરે આવીને ઉભા છે. કેનાલોની સમયસર સફાઈ કરવામાં વિભાગ સદંતર નિષ્ફળ નીવડ્યું છે, જેના કારણે આજે વિચિત્ર અને આઘાતજનક પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. એક તરફ છેવાડાના ગામોમાં પાણી પહોંચતું નથી અને ખેડૂતો ટીપે-ટીપા માટે તરસી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ જ્યાં પાણી છોડવામાં આવે છે ત્યાં સફાઈના અભાવે નહેરો ઉભરાઈ રહી છે. આ અણઘડ વહીવટને કારણે તૈયાર પાક જળમગ્ન થઈ રહ્યો છે, જાણે તંત્ર જ ખેડૂતોના પાકને નષ્ટ કરવા બેઠું હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
સફાઈમાં શૂન્ય અને વહીવટમાં નિષ્ફળ, ખેડૂતોની મહેનત એળે ગઈ : કેનાલોમાં જામી ગયેલા કચરા અને ઝાડી-ઝાંખરાને કારણે પાણીનો કુદરતી પ્રવાહ અવરોધાય છે, પરિણામે પાણી ખેતરોમાં ઘૂસી જઈને ખેડૂતોના મોં સુધી આવેલો કોળિયો છીનવી રહ્યું છે. ખેડૂતોએ રાત-દિવસ એક કરીને, દેવું કરીને જે પાક ઉછેર્યો હતો, તે આજે તંત્રની આળસને કારણે નાશ પામી રહ્યો છે. ‘પડતા પર પાટું’ જેવી સ્થિતિમાં મુકાયેલા ખેડૂતો સવાલ કરી રહ્યા છે કે, જો સમયસર સફાઈ નહોતી કરવી તો લાખો રૂપિયાના ગ્રાન્ટ ક્યાં વપરાય છે? જો તંત્ર હજુ પણ નહીં જાગે, તો ખેડૂતોને આર્થિક પાયમાલીમાંથી ઉગારવા મુશ્કેલ બનશે. આ મામલે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક પગલાં ભરી તાત્કાલિક અસરથી ખેડૂતોને થયેલા નુકસાનનું વળતર ચૂકવવું અનિવાર્ય બન્યું છે.
તંત્રની ઊંઘ નહીં ઉડે તો ખેડૂત પાયમાલ, સમયસર કાર્યવાહીના અભાવે પંથકના ધરતીપુત્રોને માથે હાથ દેવાનો વારો આવશે : આમોદ પંથકમાં નહેર વિભાગની ઘોર બેદરકારી હવે ખેડૂતો માટે અસહ્ય બની ગઈ છે. જો સમય રહેતા તંત્ર દ્વારા કેનાલોની સફાઈ અને પાણીના આયોજન બાબતે કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે, તો સમગ્ર પંથકના ધરતીપુત્રોને માથે હાથ દઈને રોવાનો વારો આવશે તેમાં કોઈ શંકા નથી. કેરવાડા-દેણવા કેનાલમાં ક્ષમતા બહાર પાણી છોડવાના કારણે જે રીતે ખેતરો જળમગ્ન થયા છે, તે જોતા સ્પષ્ટ જણાય છે કે તંત્ર પાસે કોઈ ચોક્કસ પ્લાનિંગ નથી. ખેડૂતોની મહામૂલી મૂડી અને રાત-દિવસનો પરસેવો આજે કેનાલના ગંદા અને અનિયંત્રિત પાણીમાં વહી રહ્યો છે.
આ તો માત્ર શરૂઆત છે, વિલંબ થશે તો સ્થિતિ બેકાબૂ બનશે : સ્થાનિક ખેડૂતોમાં ફેલાયેલો રોષ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે તંત્રની લાપરવાહી હવે સીમા વટાવી ચૂકી છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, જો અત્યારે જ આ સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં લાવવામાં આવે, તો આગામી દિવસોમાં આ નુકસાનીનો આંકડો એટલો મોટો હશે કે પંથકનો કોઈ ખેડૂત બેઠો થઈ શકશે નહીં. નહેરની સફાઈના નામે માત્ર કાગળ પર થતી કામગીરીને કારણે આજે ખેડૂતો આર્થિક પાયમાલીની ખાઈમાં ધકેલાઈ રહ્યા છે. તૈયાર પાક જ્યારે લણણીના આરે હોય ત્યારે જ તંત્રની આ ભૂલ ખેડૂતોના નસીબ પર પાણી ફેરવી રહી છે.
જવાબદારી કોની? ખેડૂત કે તંત્ર? : ખેડૂતો દ્વારા વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં નહેર વિભાગના અધિકારીઓના પેટનું પાણી હલતું નથી. છેવાડાના ગામોને પાણી પહોંચાડવા માટે વચ્ચે આવતા ખેતરોને ડુબાડી દેવા એ કેવો ન્યાય? જો તંત્રએ સમયસર કેનાલની મરામત અને સફાઈ કરી હોત, તો આજે આ નૌબત ન આવી હોત. હવે જો સત્વરે યોગ્ય કાર્યવાહી કરી પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા અને નુકસાનીનું વળતર નહીં અપાય, તો ધરતીપુત્રો આંદોલનનું શસ્ત્ર ઉગામે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે. તંત્રએ સમજવું પડશે કે જો જગતનો તાત પાયમાલ થશે, તો તેની માઠી અસર સમગ્ર પંથકના અર્થતંત્ર પર પડશે.
કેનાલની ગંદકીએ ખેડૂતોની મહેનત ધોઈ નાખી! : નહેર વિભાગની આ અક્ષમ્ય બેદરકારી સામે હવે ખેડૂતોનો આક્રોશ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે, ત્યારે નહેર ખાતાએ આ મુદ્દે ‘કુંભકર્ણની નિદ્રા’ ત્યાગીને ત્વરિત કાર્યવાહી કરવી અત્યંત જરૂરી બની છે. માત્ર કાગળ પર સફાઈના આંકડા બતાવવાને બદલે, અધિકારીઓએ રૂબરૂ સ્થળ પર જઈને કેનાલમાં સર્જાયેલા અવરોધો દૂર કરવા જોઈએ અને પાણીના પ્રવાહનું યોગ્ય સંચાલન કરવું જોઈએ. જો યુદ્ધના ધોરણે નહેરની મરામત અને સફાઈ કરવામાં નહીં આવે, તો આગામી દિવસોમાં આ નુકસાનીનું વરવું સ્વરૂપ આખા પંથકને ભરખી જશે. ખેડૂતોના હિતમાં તંત્રએ પોતાની આળસ ખંખેરીને તાત્કાલિક અસરથી નક્કર પગલાં ભરવા જ રહ્યા, અન્યથા પાયમાલ થયેલો ખેડૂત તંત્રને ક્યારેય માફ નહીં કરે.
Author: Naeem Diwan
Owner Of Geogujaratnews.com