વાગરા: ૧૩ પશુઓના અચાનક મોતથી પશુપાલક પાયમાલ, બાકીના પશુઓ પણ જીવન-મરણ વચ્ચે, ગરીબ પરિવારનો આજીવિકાનો સ્ત્રોત છીનવાયો..

વાગરામાં પશુઓ પર તોળાયો કાળ, ૧૩ પશુઓના મોતથી પશુપાલક પાયમાલ: વાગરા નગરમાં આહીર ફળિયામાં રહેતા એક ગરીબ પશુપાલક પર આભ ફાટ્યું હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. વાગરાની સીમમાં આવેલી તલાવડીનું પાણી પીવાના કારણે રાજુભાઈ મોહનભાઈ દેવીપૂજકના ૧૨ ઘેટાં અને ૧ બકરી સહિત કુલ ૧૩ પશુઓના કમકમાટીભર્યા મોત નીપજ્યા છે. પશુપાલકે આક્ષેપ કર્યો છે કે આ પાણી ઝેરી અથવા દૂષિત હોવાને કારણે તેમના પશુઓ કાળનો કોળિયો બન્યા છે. બીજી તરફ, પશુ દવાખાનાની લાપરવાહીએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું હોવાનો પણ આક્ષેપ કરાયો છે, જેના કારણે સ્થાનિક પશુપાલકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.

વાગરામાં પશુઓ પર તોળાયો કાળ: બનાવની વિગત મુજબ વાગરાના આહીર ફળિયામાં રહેતા પશુપાલક રાજુભાઈ મોહનભાઈ દેવીપૂજક જેઓ 1 માર્ચના રોજ સવારે પોતાના પશુઓને લઈને ચરાવવા માટે વાગરાથી સારણ જતાં માર્ગ પર આવેલી સીમમાં ગયા હતા. સાંજે પરત ફર્યા બાદ 2 માર્ચની સવારે જ્યારે તેમણે જોયું તો પશુઓના સમૂહમાં મોત થયા હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું. ગભરાયેલા પશુપાલક તાત્કાલિક વાગરાના સરકારી પશુ દવાખાને દોડી ગયા હતા, પરંતુ ત્યાં હાજર સ્ટાફે સાહેબ મીટિંગમાં છે, તેમ કહી ગલ્લાતલ્લા કર્યા હતા અને કોઈ ત્વરિત રિસ્પોન્સ આપ્યો ન હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. આખરે જ્યારે ડોક્ટરે આવીને ઈન્જેક્શન આપ્યા, ત્યાં સુધીમાં ૮ ઘેટાં અને ૧ બકરીના મોત થઈ ચૂક્યા હતા, અને ઈન્જેક્શન આપ્યા બાદ પણ વધુ ૪ ઘેટાંએ દમ તોડ્યો હતો.

જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાતા અન્ય પશુઓને બચાવવા પશુપાલકની આર્તનાદ: હાલમાં રાજુભાઈ પાસે રહેલી અન્ય 16 ઘેટી અને 9 બકરીઓ પણ જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહી છે. આ ગરીબ પરિવાર માટે પશુઓ જ આજીવિકાનું એકમાત્ર સાધન છે, ત્યારે પશુઓના સામૂહિક મોતથી પશુપાલક પાયમાલ થઈ ગયા છે. તલાવડીનું પાણી પીવાથી આ હોનારત સર્જાઈ છે કે પછી અન્ય કોઈ ઝેરી કારણ છે. તે તપાસનો વિષય છે. પીડિત પશુપાલક હવે સરકાર અને તંત્ર પાસે વળતરની માંગ કરી રહ્યા છે. શું તંત્ર આ ગરીબ પશુપાલકની વ્હારે આવશે કે પછી ફાઈલોના ગૂંચવાડામાં આ મામલો દબાઈ જશે તે જોવું રહ્યું.

પશુ ચિકિત્સક ડો.સાજીદ વોહરાની સ્પષ્ટતા, ડુક્કર મારવાની દવાથી ફૂડ પોઈઝનિંગની આશંકા, ત્વરિત સારવાર અને વળતરની ખાતરી: તો બીજી તરફ વાગરાના પશુ ચિકિત્સક ડો. સાજીદ વોહરા સાથેની ટેલિફોનિક વાતચીતમાં આ સમગ્ર ઘટના અંગે નવી વિગતો પ્રકાશમાં આવી છે. તેમણે પશુપાલકના આક્ષેપો સામે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે, પશુઓની હાલત અંગે જાણ થતા જ વિભાગ દ્વારા ત્વરિત એક્શન લેવામાં આવ્યા હતા. પ્રાથમિક તપાસમાં પશુઓના મોત પાછળનું કારણ તલાવડીના પાણીને બદલે ફૂડ પોઈઝનિંગ હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે. ડોક્ટરના મતે, સીમમાં જંગલી ભૂંડ કે ડુક્કરને મારવા માટે ખેતરોમાં મૂકવામાં આવેલા ઝેરી દવા મિશ્રિત લાડવા ખાવાથી આ પશુઓને ઝેરી અસર થઈ હોવાની શક્યતા છે. ઘટનાની ગંભીરતાને જોતા પશુઓને તાત્કાલિક એન્ટીડોઝ આપવામાં આવ્યા હતા અને હાલમાં બાકીના પશુઓનું સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ડો.સાજીદ વોહરાએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, પશુઓના પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ આવ્યા બાદ ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ થશે અને તે રિપોર્ટના આધારે સરકારમાં રજૂઆત કરી પીડિત પશુપાલકને મહત્તમ વળતર અપાવવા માટે વિભાગ દ્વારા તમામ શક્ય પ્રયાસો કરવામાં આવશે.

જો ઝેર જ કારણ હોય તો જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી ક્યારે? અન્ય પશુઓના જીવ બચાવવા તપાસની માંગ: જો આ પશુઓના મોત ખરેખર કોઈ અજાણ્યા શખ્સો દ્વારા જંગલી ડુક્કર કે અન્ય પ્રાણીઓને મારવા માટે ફેલાવવામાં આવેલા ઝેરી પદાર્થ અથવા દવા મિશ્રિત લાડવા ખાવાથી થયા હોય, તો આ અત્યંત ગંભીર ગુનાહિત લાપરવાહી ગણાય. પશુપાલન વિભાગ અને સ્થાનિક તંત્રએ આ મામલે માત્ર વળતરની વાત ન કરતા, સીમ વિસ્તારમાં ઊંડી તપાસ કરી જવાબદારો સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. ખેતરો કે સીમમાં આ પ્રકારે ઝેર ફેલાવવું એ માત્ર અબોલ પશુઓ માટે જ નહીં, પણ પર્યાવરણ અને ભૂગર્ભ જળ માટે પણ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જો સમયસર તપાસ કરીને આ પ્રવૃત્તિ ડામવામાં નહીં આવે, તો આગામી દિવસોમાં અન્ય પશુપાલકોના પશુધન પણ તેનો ભોગ બની શકે છે અને મોટી જાનહાનિ થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
વાગરામાં પશુઓના સામૂહિક મોત જેવી ઘટનાઓ અટકાવવા ત્રિસ્તરીય સમાધાનની અનિવાર્યતા: વાગરામાં પશુઓના સામૂહિક મોતની આ ગંભીર સમસ્યાના કાયમી સમાધાન માટે તંત્રએ ત્રિસ્તરીય અભિગમ અપનાવવો અનિવાર્ય છે. પ્રથમ તો, પશુપાલન વિભાગે સીમ વિસ્તારોમાં ફરજિયાત પેટ્રોલિંગ અને જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવું જોઈએ, જેથી ખેડૂતો કે અન્ય તત્વો દ્વારા જંગલી પ્રાણીઓને મારવા માટે મુકાતા ઝેરી પદાર્થો કે દવા મિશ્રિત લાડવા જેવી જોખમી પ્રથાઓ અટકી શકે. બીજું, પશુ દવાખાનાઓમાં ઈમરજન્સી સેવાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરી ‘મીટિંગ’ કે ‘સાહેબ હાજર નથી’ જેવા બહાના હેઠળ થતી વિલંબિત સારવારને નાબૂદ કરવી જોઈએ, જેથી ગોલ્ડન અવરમાં જ પશુઓને એન્ટીડોઝ આપી બચાવી શકાય. અંતે, તંત્રએ આ પશુઓના પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટમાં જો ઝેર સાબિત થાય તો પોલીસ તપાસ કરાવી ગુનાહિત માનસ ધરાવતા જવાબદારો સામે કડક કાયદાકીય એક્શન લેવા જોઈએ. આવી નક્કર કાર્યવાહી જ ભવિષ્યમાં અન્ય પશુપાલકોને પાયમાલ થતા અટકાવશે અને અબોલ જીવોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે.

પાયમાલ થયેલા પશુપાલકની તંત્ર સામે મદદની પોકાર, શું સરકાર આ ગરીબ પરિવારની વ્હારે આવશે? પશુધનના સામૂહિક મોતને પગલે આજીવિકા ગુમાવનાર ગરીબ પશુપાલક રાજુભાઈ દેવીપૂજક હાલ લાચારીની સ્થિતિમાં તંત્રની મદદની મીટ માંડીને બેઠા છે. જે પશુઓના સહારે આખો પરિવાર ગુજરાન ચલાવતો હતો, તે પશુઓ જ કાળનો કોળિયો બની જતાં પરિવાર પર આર્થિક સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. પશુ માલિકની માંગ છે કે, વહીવટી તંત્ર દ્વારા માનવીય અભિગમ અપનાવી તાત્કાલિક ધોરણે આર્થિક સહાય પૂરી પાડવામાં આવે, જેથી તેઓ ફરી બેઠા થઈ શકે. સરકારી નિયમોના ગૂંચવાડા કે પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટની લાંબી રાહ જોયા વગર, પશુપાલકની વર્તમાન ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાને લઈ સરકાર ત્વરિત વળતર જાહેર કરે તે અત્યંત અનિવાર્ય છે. પશુપાલકને મળનારી આ આર્થિક સહાય માત્ર એક મદદ નહીં, પરંતુ પાયમાલ થયેલા પરિવાર માટે ફરીથી જીવવાનું અને નવેસરથી આજીવિકા શરૂ કરવાનું એક મજબૂત આશાનું કિરણ બની રહેશે.