રાજ્યમાં ચાલુ વર્ષની ચોમાસાની સીઝને ભૌગોલિક વિષમતાનો એક અત્યંત ચિંતાજનક ચહેરો છતો કર્યો છે. આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ સમગ્ર ગુજરાતમાં સરેરાશ ૭ ટકાની સામાન્ય ઘટ દેખાઈ રહી છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા આંકડાના આ કાગળિયાથી સાવ અલગ અને ભયાનક છે. રાજ્યનો એક હિસ્સો પાણીથી તૃપ્ત છે, તો બીજો મોટો વિસ્તાર દુષ્કાળ સમાન ભીંસ અનુભવી રહ્યો છે. દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાત સહિતના ‘ગુજરાત રીજન’માં સામાન્ય કરતાં ૯ ટકા વધુ વરસાદ ખાબક્યો છે, તેની સામે જ કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના વિશાળ ભૂ ભાગમાં સીઝનનો ૩૦ ટકા જેટલો મસમોટો વરસાદી ખાધ નોંધાઈ છે. વરસાદની આ આકાશી અસમતુલાને કારણે વિષમ પરિસ્થિતિઓ સર્જાઈ છે અને ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છનો ખેડૂત સમુદાય પોતાના પાક અને આજીવિકાને લઈને ભારે ઉદ્વેગ તથા ચિંતામાં સરકી ગયો છે.
હવામાન વિભાગના તાજેતરના અહેવાલો પરિસ્થિતિ સુધરવાના કોઈ આશાસ્પદ સંકેતો આપતા નથી. છેલ્લા ૨૪ કલાકના ગણિત પર નજર કરીએ તો, દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડમાં મધ્યમ ઝાપટાં તથા ઉત્તર ગુજરાતના દાહોદ-ખેડામાં હળવો વરસાદ વરસ્યો છે, જ્યારે સૌરાષ્ટ્રના મોટા ભાગના વિસ્તારો તદ્દન કોરાધાકોર અને સૂકાભટ્ટ રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં પણ કોઈપણ જાતની સિસ્ટમ સક્રિય થાય કે ભારે વરસાદ પડે તેવી કોઈ જ શક્યતા હવામાન નિષ્ણાતોએ નકારી કાઢી છે. અમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં ૩૩ ડિગ્રી તાપમાન સાથે માત્ર વાદળછાયું વાતાવરણ જળવાઈ રહેશે, જ્યારે દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાના સીમિત ભાગો સિવાય ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રનો મોટા ભાગનો ભાગ આગામી સપ્તાહમાં પણ મેઘમહેરથી વંચિત રહેવાનો અંદાજ છે.
ભારે વરસાદની તમામ આશાઓ પર પાણી ફરી વળતાં હવે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં તીવ્ર જળસંકટ ઘેરૂં બનવાના પૂરેપૂરા એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે. ભૂગર્ભ જળ ઊંડા ઉતરવા અને જળાશયોમાં પાણીની આવક ન થવાને કારણે આવનારા સમયમાં પીવાના તથા સિંચાઈના પાણીની ગંભીર અછત ઊભી થશે. આગામી દિવસોમાં મેઘરાજા જો કૃપા નહીં કરે, તો આ વિસ્તારના ખેડૂતોનું અર્થતંત્ર તળિયે બેસી જવાની અને માલધારીઓ માટે ઘાસચારાની વિકટ સમસ્યા ઊભી થવાની પૂરેપૂરી આશંકા છે.
Author: geogujaratnews
geogujarat2020@gmail.com www.geogujaratnews.com