દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં આગ, વિસ્ફોટ કે અન્ય કોઈ આકસ્મિક દુર્ઘટના સર્જાય તો તેના પર સમયસર કાબૂ મેળવી શકાય અને જાનમાલનું નુકસાન અટકાવી શકાય તેવા હેતુથી દહેજ અને સાયખા-વિલાયત ઔદ્યોગિક વિસ્તારના સુરક્ષા કર્મીઓ માટે વિશેષ તાલીમ કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. આ તાલીમમાં બંને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોના કુલ આશરે 180 સુરક્ષા કર્મીઓએ ઉત્સાહભેર ભાગ લઈ આગથી બચાવ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને પ્રાથમિક સારવાર અંગે જરૂરી જાણકારી મેળવી હતી. દહેજ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસોસિએશન તથા સાયખા-વિલાયત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસોસિએશનના સંયુક્ત ઉપક્રમે યોજાયેલા આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત દહેજ ખાતે આશરે 100 જેટલા સુરક્ષા કર્મીઓને તાલીમ આપવામાં આવી હતી, જ્યારે વિલાયત સ્થિત કલરટેક્ષ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પ્રા.લિ. ખાતે આશરે 80 કર્મીઓએ તાલીમનો લાભ લીધો હતો. ભરૂચના ઔદ્યોગિક સલામતી અને સ્વાસ્થ્ય વિભાગના નિષ્ણાત અધિકારીઓ દ્વારા કર્મીઓને માત્ર માર્ગદર્શન જ નહીં, પરંતુ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં કેવી રીતે કામગીરી કરવી તેની પ્રાયોગિક સમજ પણ આપવામાં આવી હતી.
તાલીમ દરમિયાન આગ લાગવાની ઘટના સમયે કયા પ્રકારનાં તાત્કાલિક પગલાં લેવા, ફાયર સેફ્ટીનાં સાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો, આગને પ્રાથમિક તબક્કે નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ, જોખમી સ્થળેથી લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા, ઈજાગ્રસ્ત વ્યક્તિને પ્રાથમિક સારવાર આપવી તેમજ કટોકટીના સમયે સંબંધિત વિભાગો અને જવાબદાર અધિકારીઓ સુધી ઝડપથી સંદેશો પહોંચાડવા સહિતના મહત્વપૂર્ણ વિષયો આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. ખાસ કરીને દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન ઔદ્યોગિક એકમોમાં સુરક્ષાની જવાબદારી વધુ સંવેદનશીલ બની જાય છે. અનેક કંપનીઓમાં રજાઓના કારણે કર્મચારીઓની સંખ્યા મર્યાદિત રહેતી હોય છે, જ્યારે કેટલાક ઔદ્યોગિક એકમોમાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે બંધ રાખવામાં આવતી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કંપની પરિસરની સુરક્ષાની મુખ્ય જવાબદારી ફરજ પર હાજર રહેતા સુરક્ષા કર્મીઓના શિરે હોય છે. જો આ સમયગાળા દરમિયાન આગ, વિસ્ફોટ કે અન્ય કોઈ અણધારી ઘટના બને તો પ્રારંભિક મિનિટોમાં લેવાયેલાં યોગ્ય પગલાં મોટી દુર્ઘટના ટાળવામાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
આ જ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા કર્મીઓની કાર્યક્ષમતા વધારવા અને કટોકટીના સમયે તેઓ ગભરાયા વિના જવાબદારીપૂર્વક કામગીરી કરી શકે તે માટે આ તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં કેમિકલ અને અન્ય ઉત્પાદન એકમો કાર્યરત હોવાથી આગ કે અન્ય અકસ્માતની સ્થિતિમાં સુરક્ષાની પૂરતી જાણકારી ધરાવતા કર્મીઓની હાજરી અત્યંત આવશ્યક બની રહે છે. આ તાલીમને ઔદ્યોગિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ સજ્જ બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. સમગ્ર તાલીમ કાર્યક્રમનું આયોજન ઔદ્યોગિક સલામતી અને સ્વાસ્થ્ય વિભાગના નાયબ નિયામક ડી.બી. ગામીત તથા એસ.પી. પાઠક અને મદદનીશ નિયામકો એ.આર. પિઠીયા તથા વાય.એમ. પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત દહેજ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસોસિએશનના એમ.બી. પટેલ અને સાયખા-વિલાયત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસોસિએશનના ડો. મહેશ વશી દ્વારા પણ જરૂરી માર્ગદર્શન પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં સુરક્ષા માત્ર સાધનો અને વ્યવસ્થાઓ પૂરતી સીમિત ન રહે, પરંતુ ત્યાં ફરજ બજાવતા કર્મચારીઓ પણ કોઈપણ આપત્તિનો સામનો કરવા સક્ષમ બને તે દિશામાં આ પહેલ મહત્વપૂર્ણ બની છે. દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન સંભવિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને યોજાયેલી આ તાલીમથી દહેજ અને સાયખા-વિલાયતના 180 જેટલા સુરક્ષા કર્મીઓ કટોકટીની સ્થિતિમાં વધુ સજ્જ અને સાવચેત બની શકશે.
Author: Naeem Diwan
Owner Of Geogujaratnews.com