વાગરા: સાયખા GIDCમાં ABS AROMATICS LLPની ચીમનીમાંથી ફરી નીકળ્યા કાળા ધુમાડાના ગોટેગોટા! 20 દિવસમાં બીજીવાર પ્રદૂષણના આક્ષેપો છતાં GPCBની કામગીરી ક્યાં?

ભરૂચ જિલ્લાના વાગરા તાલુકાની સાયખા GIDCમાં ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણનો મુદ્દો ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. સાયખા GIDCમાં કાર્યરત ABS AROMATICS LLP કંપનીની ચીમનીમાંથી ઘેરા કાળા રંગના ધુમાડાના ગોટેગોટા નીકળતા હોવાના આક્ષેપો સામે આવતાં સ્થાનિક વિસ્તારમાં ચકચાર મચી છે. ઔદ્યોગિક એકમોની કામગીરી સામે અગાઉ પણ પ્રદૂષણને લઈને સવાલો ઊઠ્યા છે, ત્યારે હવે આ કંપનીની ચીમનીમાંથી ફરી શંકાસ્પદ કાળો ધુમાડો નીકળતો હોવાની રજૂઆતોએ પર્યાવરણની સુરક્ષા અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણની વ્યવસ્થા સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ઊભો કર્યો છે. સ્થાનિક સ્તરે ઉઠી રહેલી ફરિયાદો મુજબ, સાંજના સમયે કંપનીની ચીમનીમાંથી આ પ્રકારનો ઘેરો કાળો ધુમાડો હવામાં છોડવામાં આવતો હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, રવિવાર જેવા રજાના દિવસે પણ આવી પ્રવૃત્તિ થતી હોવાની ચર્ચાએ મામલાને વધુ ગંભીર બનાવ્યો છે. સવાલ એ છે કે શું ઔદ્યોગિક એકમો માટે પ્રદૂષણ નિયંત્રણના નિયમો માત્ર સામાન્ય દિવસો પૂરતા જ છે? રવિવારની રજામાં પર્યાવરણના નિયમોનું પાલન કરવાની જવાબદારી સમાપ્ત થઈ જાય છે? જો નિયમોનું પાલન ફરજિયાત હોય તો પછી વારંવાર આવા દૃશ્યો સામે આવવા પાછળનું કારણ શું છે?20 દિવસ પહેલાં પણ આવી જ ઘટના, તો પછી કાર્યવાહીનું પરિણામ શું આવ્યું? આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી ગંભીર અને ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આશરે 20 દિવસ પહેલાં પણ આ જ કંપની દ્વારા આ પ્રકારનું વાયુ પ્રદૂષણ ફેલાવવામાં આવતું હોવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા હતા. તે સમયે પણ આ મુદ્દે મીડિયામાં અહેવાલો પ્રકાશિત થયા હતા. અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઊઠ્યા હતા. તેમ છતાં હવે ફરી એકવાર સમાન પ્રકારના આક્ષેપો સામે આવતાં તંત્રની અગાઉની કામગીરી સામે અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. જો અગાઉની ફરિયાદો અને મીડિયા અહેવાલો બાદ તપાસ કરવામાં આવી હોય તો તેનું પરિણામ શું આવ્યું? કંપનીને કોઈ નોટિસ આપવામાં આવી હતી? પ્રદૂષણ નિયંત્રણનાં સાધનોની તપાસ કરવામાં આવી હતી? હવાના નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા? જો કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોય તો તેના પરિણામે પરિસ્થિતિમાં સુધારો કેમ જોવા મળતો નથી? અને જો કોઈ કાર્યવાહી જ ન થઈ હોય તો તેની જવાબદારી કોની? માત્ર ફરિયાદો નોંધવી, કાગળ પર તપાસ દર્શાવવી કે નોટિસ આપીને સંતોષ માની લેવો પૂરતો નથી. પ્રદૂષણની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવો એ જ તંત્રની વાસ્તવિક જવાબદારી છે. વારંવાર એક જ કંપની સામે સમાન પ્રકારના આક્ષેપો ઊઠતા હોય તો તેની ગંભીરતાથી તપાસ થવી અનિવાર્ય છે.સ્થાનિકોના સ્વાસ્થ્ય સામે જોખમની ફરિયાદો, જવાબદારી કોની ?બીજી તરફ, વિસ્તારમાં અસહ્ય દુર્ગંધ ફેલાતી હોવા ઉપરાંત આંખોમાં બળતરા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી ફરિયાદો પણ સ્થાનિક સ્તરે ઊઠી રહી છે. જો આવી ફરિયાદો સાચી હોય તો આ માત્ર સામાન્ય ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિનો મુદ્દો નથી, પરંતુ આસપાસના રહેવાસીઓના આરોગ્ય અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલો ગંભીર વિષય છે. ચીમનીમાંથી નીકળતો કાળો ધુમાડો દેખાવમાં શંકાસ્પદ જરૂર છે, પરંતુ તેમાં કયા પ્રકારનાં તત્ત્વો છે અને તે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલા હાનિકારક છે તે માત્ર દૃશ્યના આધારે નક્કી કરી શકાય નહીં. તેના માટે વૈજ્ઞાનિક તપાસ અને પ્રયોગશાળાના અહેવાલ જરૂરી છે. ત્યારે GPCB દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે ધુમાડાના નમૂના લેવામાં આવે અને હવાની ગુણવત્તાની ચકાસણી કરવામાં આવે તેવી માંગ ઊઠી રહી છે.GPCBના અધિકારીઓ ક્યારે કરશે સ્થળ તપાસ? હવે સૌથી મોટો સવાલ ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ એટલે કે GPCBની કામગીરી સામે ઊભો થયો છે. શું તંત્રને આ પ્રકારની ફરિયાદોની જાણ છે? અગાઉના અહેવાલો બાદ કોઈ તપાસ થઈ હતી કે નહીં? જો તપાસ થઈ હોય તો તેના અહેવાલ જાહેર કેમ કરવામાં આવ્યા નથી? અને જો કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોય તો 20 દિવસમાં ફરી સમાન પ્રકારના આક્ષેપો કેમ ઊઠ્યા? સ્થાનિકોનો સવાલ છે કે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે રચાયેલું તંત્ર જો સમયસર સ્થળ પર પહોંચીને તપાસ ન કરે તો પછી નિયમોનું પાલન કોણ કરાવશે? માત્ર દિવસ દરમિયાન થતી ઔપચારિક તપાસને બદલે સાંજના સમયે અને રવિવાર જેવા રજાના દિવસે પણ અચાનક તપાસ હાથ ધરવામાં આવે તો જ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સામે આવી શકે તેમ છે. GPCBએ આ મામલે તાત્કાલિક સ્થળ તપાસ કરી કંપનીની ચીમનીમાંથી નીકળતા ધુમાડાના નમૂના લેવા જોઈએ. કંપનીમાં સ્થાપિત પ્રદૂષણ નિયંત્રણનાં સાધનો કાર્યરત છે કે નહીં, નિર્ધારિત પર્યાવરણીય માપદંડોનું પાલન થાય છે કે નહીં અને હવામાં છોડવામાં આવતા ઉત્સર્જનનું પ્રમાણ કેટલું છે તેની વૈજ્ઞાનિક ઢબે તપાસ કરવી જોઈએ. તપાસમાં કોઈપણ પ્રકારનો નિયમભંગ સાબિત થાય તો જવાબદાર કંપની સામે કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ.હવે તપાસ નહીં થાય તો ફરી કોઈ અહેવાલની રાહ જોવાશે? સાયખા GIDCમાં ABS AROMATICS LLP સામે આશરે 20 દિવસના અંતરે ફરી પ્રદૂષણના આક્ષેપો સામે આવતાં હવે તંત્રની જવાબદારી વધુ વધી ગઈ છે. એક જ કંપની અંગે વારંવાર ફરિયાદો ઊઠે અને છતાં સ્થાનિકોને સંતોષકારક જવાબ ન મળે તો પ્રદૂષણ નિયંત્રણની વ્યવસ્થાની અસરકારકતા સામે સવાલો ઊઠવા સ્વાભાવિક છે. હવે જોવાનું એ રહ્યું કે GPCBના અધિકારીઓ આ મામલે ખરેખર મેદાનમાં ઉતરીને તપાસ કરશે કે પછી આ મુદ્દો પણ અન્ય ફરિયાદોની જેમ કાગળ પર જ દબાઈ જશે? અગાઉની ફરિયાદો પર શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી અને હાલના આક્ષેપો અંગે શું પગલાં લેવાશે તે અંગે તંત્રએ સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે. GEO GUJARAT NEWSનો સવાલ એટલો જ છે કે ઔદ્યોગિક વિકાસની સાથે પર્યાવરણની સુરક્ષા અને લોકોના સ્વાસ્થ્યની જવાબદારી કોણ નિભાવશે? કંપની સામેના આક્ષેપોની સત્યતા સત્તાવાર તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે, પરંતુ વારંવાર ઊઠતી ફરિયાદોને અવગણવાને બદલે તંત્રએ પારદર્શક તપાસ કરી હકીકત જનતા સમક્ષ મૂકવી જ જોઈએ. કારણ કે પ્રદૂષણના મુદ્દે મોડું થતું દરેક પગલું આખરે સ્થાનિક લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણ માટે ભારે પડી શકે છે.